fbpx

Warner Bros. vs. RDR Books: Telif Hukuku ve Eser Koruma Davası

9 Mayıs 2024

Telif koruması, yaratıcı eserlerin hukuki olarak güvence alınması sağlayan yasal bir çerçeve sunmaktadır. Telif hakkı, eser sahiplerine, eserlerinin çoğaltılması, dağıtılması ve türev eserlerin yaratılması gibi konularda özel hak ve yetkiler tanır. Warner Bros. Entertainment Inc. v. RDR Books davası, telif hukukunun bu korumaları nasıl uyguladığını ve eser sahiplerinin haklarını nasıl savunduğunu örnekleyen önemli bir vakadır. Bu bağlamda bu makalemizde, “eserden alıntı” üzerine dava incelemesi yapacağız.

 

“Harry Potter Lexicon” adlı kitap, Harry Potter serisinin detaylı bir referans rehberi olarak tasarlanan bir proje olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak, Warner Bros. ve yazar J.K. Rowling, kitabın Harry Potter kitap serisinin telif haklarını ihlal ettiğini öne sürerek RDR Books’a karşı açtığı dava büyük yankı uyandırmıştır. İddialarına göre, Lexicon kitabı, serinin orijinal metinlerinden fazla miktarda alıntı yapıyor ve bu da telif hakkı ihlali teşkil ediyordu. Yine iddialarına göre, Lexicon kitabının içeriği, seride yer alan çeşitli karakterler, yerler ve büyüler hakkında detaylı bilgiler sunuyor, ancak bu bilgilerin büyük bir kısmı, serinin kitaplarından doğrudan alınmıştı.

Bu durum, eserin türev bir çalışma olup olmadığı ve alıntılanan kısımların “adil kullanım” kapsamına girip girmediği konularında hukuki bir tartışma başlatmıştır. Mahkeme sürecinde, eserin adil kullanım ilkesine uyup uymadığını belirlemek için, alıntılanan içeriğin miktarı, kullanım amacı ve telif hakkı sahibine olan etkisi gibi faktörler detaylı bir şekilde incelenmiştir. Mahkeme, Lexicon’un seriden alıntıladığı kısımların yaratıcı içeriği aşırı derecede kullanımı nedeniyle telif hakkı ihlali oluşturduğuna hükmetmiştir.

Telif hakkının kapsamını daha iyi anlamak için, eser sahiplerine tanınan manevi hakların önemi üzerinde durmak gerekmektedir. Telif hakkı, eser sahiplerine mali hakların yanı sıra, eser üzerindeki bütünlüğü ve kişisel bağlarını koruyan manevi haklar da tanır. Mali haklar, eserin çeşitli biçimlerde kullanılmasından doğan ekonomik faydaları kapsarken, manevi haklar eser sahibinin eserin içeriği üzerinde değişiklik yapılmasına karşı çıkma, eserin bütünlüğünü koruma ve eserle olan kişisel ilişkisinin tanınması gibi öğeleri içerir. Bu haklar, eser sahibinin eseri üzerindeki isim hakkını da korur, böylece eserin yanlış bir şekilde başkaları tarafından kullanılmasını ve eser sahibinin adının izinsiz şekilde anılmasını engeller.

Türk hukukunda bu durum, eserin izinsiz kullanılması olarak tanımlanır ve “iktibas” veya “iltibar” terimleriyle ifade edilir. “Iktibas”, bir eserin bölümlerinin veya fikirlerinin izinsiz olarak kullanılması anlamına gelirken, “iltibar”, genel olarak eserden izinsiz yararlanmayı ifade eder. Her iki durum da Türk Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsamında düzenlenmiş olup, eser sahiplerine haksız kullanımlara karşı hukuki yollara başvurma hakkı tanır.

Warner Bros. ve J.K. Rowling’in “Harry Potter Lexicon” davası, eserin ticari değerini korumanın yanı sıra, yazarın eseri üzerindeki bütünsel kontrol ve eserin orijinal yapısını koruma amacını da göstermektedir. Bu, eser sahibinin manevi haklarının, özellikle eserin orijinalliği ve kişisel değeri söz konusu olduğunda, ne kadar hayati olduğunu ortaya koyar. Türk hukuku bağlamında da benzer şekilde, eser sahiplerinin manevi ve mali haklarının korunması, yaratıcılığın ve orijinalliğin teşvik edilmesi adına büyük önem taşımaktadır.

 

Warner Bros. v. RDR Books davası, telif hukukunun ne kadar kapsamlı olduğunu göstermesi açısından önemli bir örnektir. Benzer şekilde, “The Wind Done Gone” adlı eserin “Gone With the Wind” romanının telif haklarını ihlal ettiği iddiasıyla açılan dava veya Shepard Fairey’nin “Hope” posteri için Associated Press ile yaşadığı telif hukuku mücadelesi, yaratıcı eserlerin korunması konusundaki yasal çerçeveyi pekiştirir niteliktedir.

 

Warner Bros. v. RDR Books davası, telif hukukunun yaratıcı eserleri nasıl koruduğunu ve eser sahiplerinin haklarını nasıl savunduğunu anlamak için mükemmel bir örnektir. Bu ve benzeri davalar, telif hukukunun sadece mali hakları değil, aynı zamanda yaratıcıların manevi haklarını da nasıl koruduğunu göstermektedir. Telif hukuku, yaratıcılığın ve orijinalliğin teşvik edilmesi, aynı zamanda adil kullanım ve halkın erişimi gibi faktörler arasında denge kurmayı hedefler. Bu denge, sürekli gelişen medya ve teknoloji dünyasında eser sahipleri ile toplum arasında adil bir ilişki kurulmasını sağlamaktadır.

Av. Oğuz Kara

(kara@oguzkara.av.tr)

Yayınevlerinin Karşılaştığı Hukuki Sorunlar: Soru ve Cevaplarla Kapsamlı Rehber

Gucci v. Guess: Marka Hukukunda Logo ve Tasarım Haklarının Korunması

Louis Vuitton v. Haute Diggity Dog: Parodinin Marka Hukukundaki Yeri ve Etkileri

Warner Bros. vs. RDR Books: Telif Hukuku ve Eser Koruma Davası

Müzik Endüstrisi ve Dijital Çağda Telif Uygulamaları: ReDigi Olayı

Telif Hukukunda “Fair Use” Kavramı ve Oracle v. Google Davası

Türk Rekabet Hukukunda Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması

Rekabet Hukukunda Uyumlu Eylemler

Miras Yönetiminde Tereke Temsilcisi Atama – Soru & Cevap

Devlet Destekli Konut Kredisi Hakkında Merak Edilenler

Sosyal Güvenlik Kurumu Tarafından Uygulanan İdari Para Cezaları

Anlaşmalı Boşanma Davaları

ADRES

Barbaros Mah. Begonya Sk. A+Live Ataşehir, No:7, 34746 Ataşehir-İstanbul

Okab- Oğuz Kara Avukatlık Bürosu

TELEFON

Pzt – Cum | 09:00 – 18:00

+90 216 807 09 27

E-POSTA

info@oguzkara.av.tr


© 2023 OĞUZ KARA AVUKATLIK BÜROSU (OKAB)

Web sitemizi kullanarak çerezlere izin vermektesiniz. Daha fazla bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz. Detaylı bilgi için tıklayın.